Pis İnançlar

CengizCebi tarafından

Genelleme yapmak kolay, ayrımlarda bulunmak zordur. Çünkü ilki düşünme gerektirmez. Ağzınıza ya da işinize geldiği gibi konuşursunuz. Ne güzel bir genellemedir: “Her inanca saygılıyız”. Reelde karşılığı olmayan bir söz. Bir tür “Hepinizi çok seviyoruz”. Adam toplamak, taraftar kazanmak, müşteri çekmek vb. amaçlarla söylenen içi boş sözlerden biridir. İşe yarar mı? Kesinlikle yarar. İşe yaramasaydı yalancılık ve sahtekârlık insanlık tarihi boyunca nasıl hep popüler olabilirdi?

Peki neden her inanca saygı olamaz? Çünkü kimi inançlar özünde saygısızdırlar. Saygısızlığa saygı olamayacağına göre bu türden inançlara saygı filan duyulamaz. Burada söz konusu olan, genel inançlar değildir. Çünkü inanç genel olamaz. İnanç insan zihninde gerçekleşen bir şey. Zihnin dışındaki bir inançtan söz etmek, inancın özünde ne olduğunu bilmemekten kaynaklanır. O halde burada “kimi inançlar” derken “kimi insanların inançları”nı kast ediyorum. Genellik, aralarındaki benzerlikle ilgilidir, yoksa dışarıda bir yerde olan “aynı inanc”ı paylaşmalarıyla değil.

Ne var ki durum çoğu kez ikincisi sanılır. “Dışarıda olan bir inanc”ın kişilerce farklı yorumlandığı filan söylenir. Oysa bu imkansızdır. İnanç bir yoruma dönüşemez, aksine yorum bir inanca dönüşür. Yorum bir önermedir, bir söylemdir. Sahip olunur ya da olunmaz. Sahip olunduğunda ona artık “inanç” deriz. Örneğin önümüzdeki kağıtta yazan “Dünya düzdür” önermesi için bir inançtır diyemeyiz. Bu ancak bunu kabul ve iddia eden kişinin zihninde inanca dönüşür.

O halde önerme/söylem olarak kaldıkça ne denirse denilsin sorun yok. En çirkin bir şeyi de öne sürebilirsiniz. Buna inanmadıkça ve bunu iddia etmedikçe hiçbir tepki almamak anlamında saygı görebilirsiniz. Ancak gerçekten çirkin/kötü bir şeye inanıyorsanız, çirkin ve kötüsünüzdür. Örneğin “sizden” olmadıkları için insanların haklarının çiğnenmesini meşru görüyorsanız, kişisel ya da siyasal bir amaç uğruna yalan söylemeyi ve hatta entrika çevirmeyi, iftira atmayı mübah sayıyorsanız, kamuya ait olup bir süreliğine size emanet edilmiş olan kaynakları, hiçbir ehliyet, liyakat ve hakedişleri yokken sırf  “sizden” oldukları için kimilerine aktarıyor ve bunu savunabiliyorsanız, ya da bunların hiçbirini yapmadığınız halde yapılanları hoş görebiliyor ve hatta gerekli bulup alkışlıyorsanız, tüm bunları çirkin sayan herhangi bir insanın gözünde –farklı derecelerde olmak üzere- çirkin, kötü ve pissiniz. Saygıyı değil, başka bir şeyi hak ediyorsunuz.

 

 

Reklamlar