Peygamber ve Filozof

CengizCebi tarafından

İlk bakışta aynı başlıkta anılmaları tuhaf gelebilir. Ancak bazen tuhaf hissetmek konunun kendisinden çok kendimizdendir. Buna da ihtimal verip devam edebiliriz.

Önce biraz kelime tahlili:

Peygamber =پيغام + بر

پيغام = Haber

بر = Getiren

پيغامبر = Haber getiren, haberci, elçi.

Farslılar Arapçadaki aynı anlama gelen “Nebi” ve “Resul” kelimeleri yerine kendi dillerindeki bu kelimeyi kullanmışlar. O dönem Farslılarla birlikte yaşayan Türklerde bu kelime yaygınlaşıp kabul görmüş.

Filozof  = Feylesof = فيلسوف = φιλόσοφος = φιλό + σοφος

φιλό = Seven, peşinde olan.

σοφος = Bilgi, bilgelik

Araplar Yunanlı düşünürlerin eserlerini Arapçaya çevirirlerken filosofos kelimesini biraz değiştirerek feylesuf diye almışlar. Bu Türkçede feylesof ve sonra filozof olmuş.

Anlam kökenlerine baktığımızda, birinde “haber getirmek”, diğerinde “bilgiyi istemek” görünüyor. Bu iki anlam arasında fark varsa da bir apayrılık yok. Yani bir insan hem haber getiren, hem de bilgiyi isteyen olabilir. Fakat şöyle bir ayrım önemli olsa gerektir: Haber getiren kimsenin zaten “bilme isteğinde” olduğunu kolaylıkla kabul edebildiğimiz halde, bilme isteğinde olan kimsenin “haber getiren” olması gerekmiyor. Çünkü pekala bu kişi doğru bilgiye ulaşamayabilir. Üstelik ulaşmış olsa dahi bunu kendisi de başkaları da bilmeyebilir. Oysa “haber getiren”, tam anlamıyla doğru bilgiye sahip olan kişidir.

Şu haliyle “haber getiren”in, “bilgiyi isteyen” ile kıyas kabul etmez bir üstünlüğe sahip olduğu bellidir. Çünkü haber, olanı olduğu gibi aktaran “mesaj” demektir. Buradaki bilgi bir zekâ ürünü olmadığı gibi sınırlı yetilerle yapılmış sınırlı bir keşif de değildir. Ancak buradan, mesajla muhatap olan herkesin, mesajın içeriğini olduğu gibi kavradığı sonucuna da varamayız tabiki. İşte burada da yine devreye -kısmen felsefeye benzer şekilde- yorumların girdiğini görürürüz. Bu yorumlar, filozoflarınki ölçüsünde ‘serbest ve fütursuz’ değillerdir. Ancak yine de -zorunlu olarak- insan anlayışının sınırlarıyla sınırlıdırlar.

Reklamlar